Το «εκ των υστέρων» είναι μια κομβική σύλληψη για την ψυχική ζωή αλλά και την κοινωνική συνθήκη, τόσο στα ορατά όσο και στα αόρατα τοπία της ιστορίας μας.  Η ανάκληση στον επόμενο χρόνο του συμβάντος που έχει προηγηθεί, αποτελεί την ακρογωνιαία προϋπόθεση τόσο της ενδοψυχικής επεξεργασίας των βιωμάτων όσο και της διαπροσωπικής νοηματοδότησης των εμπειριών. Παράλληλα υποδεικνύει ένα τρόπο κατανόησης και ερμηνείας της καθημερινότητας και των θεσμών της, σε όλες τις εκφράσεις τους.  Η εκπαιδευτική μας εμπειρία στο Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας και Προσωπικής Ανάπτυξης «Γαληνός», μέσα από τους δύο προηγηθέντες κύκλους του Ψυχαναλυτικού Σεμιναρίου με προσκεκλημένους ομιλητές, μας έφερε μπροστά σε ένα σύνηθες μεν, αινιγματικό δε τοπίο. Σχεδόν ανεξάρτητα από την θεωρητική επάρκεια ή την κλινική εμπειρία των συμμετεχόντων, και στο πρώτο μας σεμινάριο «Έξι έννοιες απούσες από τα λεξικά της ψυχανάλυσης αλλά παρούσες στην ψυχαναλυτική κατάσταση», και στο δεύτερο «Πολύπτυχη κλινική της ψυχανάλυσης σήμερα», σταθερά επανερχόταν η αναγκαιότητα των διευκρινίσεων στα όμορα αλλά και στα διφορούμενα μέρη του ψυχαναλυτικού λόγου. Διευκρινίσεις  που πυκνά ήγειραν έτι περαιτέρω όμορες ή και διφορούμενες επανατοποθετήσεις, εξαιτίας όχι μόνο της αφετηριακής πολυσημίας των εννοιών αλλά και αυτών των διαφορετικών θεωρητικών εκκινήσεων.

Ήδη από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ο Freud συμπεραίνει ότι για να προσεγγίσουμε ένα άγνωστο γεγονός χρειαζόμαστε αναπαραστάσεις, οι οποίες καλούνται να λειτουργήσουν ως μεταφορές. Έτσι συγκροτεί μία θεωρία με κεντρικό κυκλοφοριακό κόμβο τις διαδρομές των μεταμορφώσεων του αντιληπτικού σε ψυχικό. Το ένστικτο κι η ενόρμηση, έννοιες εκείθεν κι εντεύθεν της βιολογίας, αμφότερες ωστόσο εντός πεδίου ιδρυτικών σημασιών του ψυχαναλυτικού corpus, θα μπορούσε να αποτελέσουν την καταστατική εκείνη αναφορά στα όμορα και στα διφορούμενα μέρη του ψυχαναλυτικού λόγου. Ένας συν-δυασμός ζεύγους αναπαραστάσεων που επιτρέπει όχι μόνο την συν-ομιλία ψυχικού και σωματικού αλλά παράλληλα τις συν-ομιλίες των απανταχού ενδιαφερομένων.

Κάθε ορισμός αποτελεί μια δηλωτική συνθήκη συνύπαρξης με την εξής έννοια: οργανώνει μια δήλωση η οποία βρίσκεται σταθερά στραμμένη σε μια πρόθεση. Διατίθεται να αποσαφηνίσει, έχει ως στόχο να περιγράψει, φιλοδοξεί να οριοθετήσει μια σημασία προς χάρη μιας συνάντησης. Στην φαρέτρα του περιλαμβάνει δηλώσεις των ονομαστικών ιδιοτήτων της και παραθέσεις των διακριτών χαρακτηριστικών της προκειμένου να τύχει μιας συνέχειας: είτε «από κοινού» είτε «εκ του αντιθέτου».  Ο επιτυχής ορισμός δεν μπορεί παρά με ενάργεια να δηλώνει και τα όρια του. Άρα, η κάθε απόπειρα διακρίβωσης όμορων και διφορούμενων περιοχών του συμβολικού εμπίπτει σε μια αφετηριακή διακινδύνευση.

Τούτων δοθέντων, θα ήταν παράλειψη αν εδώ αποσιωπούσαμε τον κίνδυνο που ενέχει η απόπειρα αποσαφήνισης της αναλυτικής συνθήκης έστω κι αν οι λόγοι είναι θεμιτοί, εν προκειμένω η εκπαίδευση. Ο τρίτος σεμιναριακός κύκλος του Ινστιτούτου «Γαληνός», «Σχετικά με τις σημασίες στα όμορα και στα διφορούμενα μέρη του ψυχαναλυτικού λόγου», που θα διεξαχθεί το ακαδημαϊκό έτος 2019 – 2020, αναλαμβάνει να αναμετρηθεί με τον κίνδυνο αυτό. Κίνδυνος που έτι περαιτέρω επαυξάνει αν συλλογιστούμε ότι η υποδοχή, την οποία η ψυχανάλυση επεφύλαξε στο διφορούμενο, απετέλεσε την ειδοποιό διαφορά της. Κάθε εγχείρημα που φιλοδοξεί να το πολιορκήσει, ενδεχομενικά χρεώνεται την υπόθαλψη μιας εκπαιδευτικής – ερμηνευτικής ολιγωρίας. Εν τοιαύτη περιπτώσει, η ισχύς της μυητικής μετάδοσης υποστέλλεται με βάση την εφόρμηση του αντιληπτικού μέσα στο εκπαιδευτικό πεδίο, με αποτέλεσμα ο λόγος να αδυνατεί να αναλάβει την μεταφραστική του οξυδέρκεια. Το ερώτημα αν προσεγγίζουμε την ψυχαναλυτική σκέψη αντιληπτικά ή υπερβατικά, αν η γνώση της θεωρίας είναι αποτέλεσμα μάθησης ή ερμηνείας, κι αν κατ΄επέκταση η εκπαίδευση είναι η μετάδοση μιας τεχνικής ή μιας γλώσσας, είναι ζητήματα ανοικτά, που οι απαντήσεις τους υπερβαίνουν την πρόθεση μας αλλά ασφαλώς όχι τα ενδιαφερόντα μας.

Η μετάβαση από την ψυχαναλυτική θεωρία στην εφαρμοσμένη ψυχαναλυτική γνώση κι από εκεί στην τεχνική, δρομολόγησε εξελίξεις που τελικά εγγράφονται στην ιστορία της ως μία θαυμαστή περιπέτεια μικρών ανατροπών. Ένθεν της παραγωγής συμπτωμάτων, βρίσκεται η απόδοση σημασιών κι εκείθεν η συγκρότηση θεωρίας.

Θεωρία είναι μία αναλυτική δομή που έχει στόχο την ερμηνεία ενός συνόλου παρατηρήσεων, ταυτοποιώντας το σύνολο των διακριτών στοιχείων της ως τάξη φαινομένων. Τούτων δοθέντων, επιβεβαιώνει την υποκείμενη πραγματικότητα που επιδρά ή επηρεάζει αυτή την τάξη φαινομένων. Αν και η ψυχαναλυτική θεωρία εμπίπτει σε αυτό τον ορισμό (και εμπίπτει) τότε η σχέση της μετάδοσης με την εκπαίδευση απετέλεσε από καταβολής του σύμπαντος κόσμου της και ό,τι την υπερέβαινε.

Δια της πράξης του (κάθε) ορισμού τοποθετούνται εκ νέου τα σημεία στίξης στο κατασκευαστικά διφορούμενο της ανθρώπινης συνθήκης. Δια των λέξεών του οδηγείται στο διφορούμενο του λόγου ό,τι εμμένει οιονεί διαλείπον. Από την καθολικότητα του όμορου στην μοναδικότητα του διφορούμενου μεσολαβεί η ασυμμετρία της κοινωνικής πραγματικότητας και / ή η μεταφορικότητα. Μήπως αυτό το μεταβατικό διάστημα αποτελεί τον ενδεικνυόμενο τόπο για να συναντηθεί η μετάδοση της ψυχανάλυσης κι η εκπαιδευτική ακρίβεια;

Τέση Λαζαράτου
Ψυχοθεραπεύτρια
Υπεύθυνη Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και Εκπαίδευσης του Ινστιτούτου «ΓΑΛΗΝΟΣ»

Για τη διεξαγωγή :

Το σεμινάριο είναι στραμμένο στην κλινική και η δομή της κάθε συνάντησης  περιλαμβάνει τα εξής δύο μέρη:

20.15 – 21.15: μάθημα

  • το εκάστοτε ζήτημα θεωρίας, κλινικής ή τεχνικής που το εισάγει ένας ψυχαναλυτής (20΄)
  • κλινικό υλικό από την εμπειρία του εισηγητή πάνω στο συγκεκριμένο θέμα που ήδη ανέπτυξε (20΄)
  • συζήτηση (20΄)

21.15 – 21.30: διάλειμμα

21.30 – 22.30: εποπτεία

  • κλινικό υλικό από θεραπευτή, συνεργάτη του Ινστιτούτου “Γαληνός” ή από την προσωπική εργασία των συμμετεχόντων στο σεμινάριο, που εισάγεται προς εποπτεία με εποπτεύοντα τον εισηγητή της ημέρας.

Στο τέλος της μέρας, θα έχουμε ακούσει το ίδιο θέμα από τρεις διαφορετικές οπτικές: θεωρητική, εφαρμοσμένη από την κλινική ενός έγκυρου ψυχαναλυτή και εποπτική από την κλινική ενός νέου συνάδελφου.

Πρόγραμμα Σεμιναρίου :

1ο μάθημα  10/10/2019: «Το όμορο και το διφορούμενο»

ΤΕΣΗ ΛΑΖΑΡΑΤΟΥ
Ψυχοθεραπεύτρια
Υπεύθυνη Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και Εκπαίδευσης του Ινστιτούτου «ΓΑΛΗΝΟΣ»


2ο μάθημα  24/10/2019: «Μνημονικό ίχνος και Παράσταση – Αναπαράσταση»

ΒΑΣΙΛΗΣ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Διδάσκων Αναλυτής Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας (ΕΨΕ)


3ο μάθημα  14/11/2019: «Ψυχωτική και Μη ψυχωτική πλευρά της προσωπικότητας»

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΤΖΗΣΤΑΥΡΑΚΗΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Τακτικό Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΨΨ)
Επιστημονικός Συνεργάτης Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής ΕΚΠΑ


4ο μάθημα  28/11/2019: «Πολιτισμός Ντροπής και Πολιτισμός Ενοχής»

ΣΑΒΒΑΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Γενεύης
Διδάσκων Αναλυτής της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας (ΕΨΕ)
Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας


5ο μάθημα  12/12/2019: «Πένθος και Κατάθλιψη»

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΡΗΓΑΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Διδάσκων & πρώην Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΨΨ)


6ο μάθημα  19/12/2019: «Επιθυμία και Ανάγκη»

ΛΟΥΤΖΑΚΛΗ ΜΑΡΙΑ
Ψυχαναλύτρια, Ψυχοθεραπεύτρια
Πρόσεδρο Μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΨΨ)
Συνεργαζόμενο Μέλος της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας (ΕΨΣΕ)


7ο μάθημα  23/1/2020: «Θηλυκότητα και Παθητικότητα»

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΜΑΝΙΑΔΑΚΗΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Τακτικό Μέλος και Πρόεδρος της Εκπαιδευτικής Επιτροπής της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΨΨ)
Επιστημονικός Συνεργάτης της Α’ Ψυχιατρικής Κλινικής, ΕΚΠΑ


8ο μάθημα  13/2/2020: «Μεταβίβαση και Σύμπτωμα»

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ
Κλινική Ψυχολόγος, Ψυχαναλύτρια
Μέλος της Διεθνούς Σχολής Ψυχανάλυσης των Φόρουμ του Λακανικού Πεδίου
Επιστημονική Υπεύθυνη του Κέντρου Ημέρας για το Παιδί «Το Λιθαράκι”


9ο μάθημα  27/2/2020: «Το παράδοξο στον D. W. Winnicott ως μόρφωμα του ασυνειδήτου»

ΘΑΝΑΣΗΣ ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ
Παιδοψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Μέλος της Société de Psychanalyse Freudienne (SPF)
Υπεύθυνος της Ελληνικής Ομάδας της International Winnicott Association (IWA)


10ο μάθημα  12/3/2020: «Ιδεώδες Εγώ, Ιδεώδες του Εγώ και Υπερεγώ»

ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΤΟΥΡΝΗΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Διδάσκων Αναλυτής και Μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΨΨ)


11ο μάθημα  19/3/2020: «Διάκλειση και Απώθηση»

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΛΙΣΣΥ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΥ
Ψυχαναλύτρια
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΕΚΠΑ


12ο μάθημα  9/4/2020: «Μεταβιβαστικές και μη Μεταβιβαστικές Ερμηνείες»

ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΑΛΑΡΑΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Διδάσκων Αναλυτής και Πρώην Πρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Ψυχανάλυσης και Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας (ΕΕΨΨ)


13ο μάθημα  30/4/2020: «Α-μορφο και Μορφοποίηση στην Αντιμεταβίβαση»

ΦΩΤΗΣ ΜΠΟΜΠΟΣ
Ψυχίατρος, Ψυχαναλυτής
Διδάσκων Αναλυτής της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας (ΕΨΕ),
της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης (ΙΡΑ) και της Διεθνούς Ψυχοσωματικής Ένωσης P. Marty (AIPPM)


14ο μάθημα  14/5/2020: «Όνειρο και Ονειροπόληση»

ΤΕΣΗ ΛΑΖΑΡΑΤΟΥ
Ψυχοθεραπεύτρια
Υπεύθυνη Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας και Εκπαίδευσης του Ινστιτούτου «ΓΑΛΗΝΟΣ»


Η ομάδα των συμμετεχόντων θα διαμορφωθεί μετά από προσωπική διερευνητική συνέντευξη με προϋπόθεση μια έστω μικρή κλινική εμπειρία.

Οι ενδιαφερόμενοι/ες καλούνται να δηλώσουν την συμμετοχή τους, μέχρι 19 Σεπτεμβρίου 2019, στη γραμματεία του Ινστιτούτου «ΓΑΛΗΝΟΣ», στο τηλέφωνο 210.65.23.300 ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση: info@galinos-psy.gr αποστέλλοντας και ένα σύντομο βιογραφικό.
Επειδή ο αριθμός των συμμετεχόντων είναι περιορισμένος θα τηρηθεί χρονική προτεραιότητα.

Στην λήξη του σεμιναρίου θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης, με προϋπόθεση την τακτική παρακολούθηση (όριο δικαιολογημένων απουσιών 3 μαθήματα).